“Khủng hoảng nghỉ hè” của các gia đình lao động te tại thủ đô – Chuyên gia Phạm Thị Hiền
Con nghỉ hè, còn bố mẹ vẫn quay cuồng với công việc. Điều khiến nhiều gia đình áp lực không chỉ là chuyện gửi con, mà còn là cảm giác luôn có lỗi vì không thể ở bên con đủ nhiều. Theo Chuyên gia Tâm lý Phạm Thị Hiền, đây là một “khủng hoảng” rất phổ biến nhưng ít được gọi đúng tên.
Nghỉ hè của con – mùa áp lực của bố mẹ
Mỗi dịp hè đến, hàng triệu học sinh háo hức chờ đón những ngày nghỉ dài. Trái ngược với niềm vui ấy, nhiều bậc cha mẹ, đặc biệt là các gia đình trẻ tại các thành phố lớn, lại bước vào một giai đoạn đầy áp lực. Con nghỉ học nhưng bố mẹ vẫn phải làm việc 8-10 tiếng mỗi ngày. Những câu hỏi như “Ai sẽ trông con?”, “Có nên cho con học hè?”, “Có nên gửi con về quê?”, “Con ở nhà có nghiện điện thoại không?”… liên tục xuất hiện và tạo nên một sức ép vô hình đối với cả gia đình.
Theo Chuyên gia Tâm lý Phạm Thị Hiền (Trung tâm Tâm lý và Phát triển con người NHC Việt Nam, chi nhánh Quan Hoa), điều khiến nhiều gia đình rơi vào “khủng hoảng nghỉ hè” không chỉ đến từ bài toán sắp xếp thời gian hay tài chính, mà còn xuất phát từ những áp lực tâm lý rất sâu bên trong.
Điều gì thực sự khiến bố mẹ căng thẳng mỗi dịp nghỉ hè?
Nhiều người cho rằng áp lực lớn nhất của cha mẹ là chi phí học hè hoặc khó tìm người trông con. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của tâm lý học, đó chỉ là phần nổi của tảng băng.
“Áp lực lớn nhất không phải là thiếu tiền hay thiếu chỗ gửi con, mà là cảm giác tội lỗi vì không có nhiều thời gian ở bên con.” – Chuyên gia Tâm lý Phạm Thị Hiền
Theo Chuyên gia, có ba áp lực tâm lý phổ biến mà các cặp vợ chồng trẻ thường gặp phải trong kỳ nghỉ hè:
- Cảm giác áy náy vì không thể dành đủ thời gian cho con trong khi trẻ luôn mong chờ được ở bên cha mẹ.
- Kỳ vọng về một mùa hè “hoàn hảo” cho con nhưng thực tế không diễn ra như mong muốn, từ việc phát triển kỹ năng đến kiểm soát thời gian sử dụng thiết bị điện tử.
- Những mâu thuẫn nhỏ giữa vợ chồng khi cả hai đều kỳ vọng đối phương sẽ dành nhiều thời gian chăm sóc con hơn, lâu dần tạo nên áp lực trong hôn nhân.
Đây đều là những phản ứng tâm lý rất phổ biến, nhưng nếu kéo dài có thể khiến cha mẹ rơi vào trạng thái căng thẳng, kiệt sức và ảnh hưởng đến bầu không khí của cả gia đình.
Vì sao những thay đổi trong mùa hè lại dễ tác động đến tâm lý của trẻ?
Không chỉ cha mẹ chịu áp lực, trẻ cũng phải đối mặt với nhiều thay đổi trong kỳ nghỉ hè. Việc chuyển môi trường sống đột ngột, liên tục thay đổi lớp bán trú hoặc bất ngờ được gửi về quê có thể khiến trẻ gặp nhiều phản ứng tâm lý khác nhau.
“Tùy từng giai đoạn phát triển, việc thay đổi môi trường đột ngột sẽ tạo ra những phản ứng tâm lý khác nhau ở trẻ.” – Chuyên gia Tâm lý Phạm Thị Hiền chia sẻ.
Theo Chuyên gia, trẻ ở độ tuổi mầm non và tiểu học đang trong giai đoạn rất cần cảm giác an toàn và ổn định. Khi bị thay đổi môi trường liên tục mà không được chuẩn bị trước, trẻ dễ xuất hiện cảm giác lo lắng, bối rối, bám dính cha mẹ hoặc sợ bị bỏ rơi. Điều này không có nghĩa trẻ “khó tính”, mà đơn giản là não bộ của trẻ vẫn đang học cách thích nghi với những thay đổi.
Trong khi đó, trẻ ở lứa tuổi THCS và THPT lại có nhu cầu khác. Các em cần được tôn trọng sự riêng tư, được tham gia vào việc đưa ra quyết định và được xây dựng cảm giác tự chủ. Nếu cha mẹ vẫn áp đặt toàn bộ kế hoạch nghỉ hè, trẻ dễ nảy sinh tâm lý chống đối hoặc thu mình.
Điều quan trọng không nằm ở việc con nghỉ hè ở đâu, mà là con có cảm thấy mình được lắng nghe, được chuẩn bị và được đồng hành hay không.
Cha mẹ nên làm gì để mùa hè trở thành khoảng thời gian kết nối thay vì áp lực?
Theo Chuyên gia Phạm Thị Hiền, thay vì cố gắng tạo nên một mùa hè hoàn hảo, cha mẹ nên hướng đến một mùa hè phù hợp với điều kiện thực tế của gia đình. Chất lượng kết nối luôn quan trọng hơn số lượng thời gian.
Nguyên tắc 3K được Chuyên gia khuyến nghị gồm:
Kết nối: Dành thời gian trò chuyện với con mỗi ngày, hỏi con mong muốn điều gì trong kỳ nghỉ hè và lắng nghe cảm xúc của con.
Khuôn khổ: Cùng con xây dựng lịch sinh hoạt, để con được lựa chọn và tự quyết định trong giới hạn phù hợp thay vì cha mẹ quyết định hoàn toàn.
Không cần hoàn hảo: Không cần tạo ra lịch trình dày đặc hay kiểm soát từng giờ. Một mùa hè ý nghĩa không được đo bằng số lượng lớp học hay hoạt động, mà bằng cảm giác bình yên và sự gắn kết trong gia đình.
Bên cạnh 3K, Chuyên gia còn gợi ý quy tắc 5B giúp trẻ vừa phát triển trách nhiệm, vừa có những trải nghiệm tích cực trong kỳ nghỉ hè:
- Ban: Trao cho con những vai trò phù hợp trong gia đình để con cảm thấy mình được tin tưởng và ghi nhận.
- Bạn: Đồng hành cùng con như một người bạn, thay vì chỉ đóng vai người quản lý.
- Bàn: Cùng con thảo luận, lên kế hoạch cho các hoạt động hè thay vì áp đặt.
- Bán: Hướng dẫn con hiểu giá trị của lao động và tài chính thông qua những phần thưởng phù hợp.
- Bè: Tạo điều kiện để con được kết nối với bạn bè và có những trải nghiệm xã hội tích cực.
Theo Chuyên gia, khi trẻ được tham gia vào quá trình xây dựng kỳ nghỉ của chính mình, các em sẽ cảm thấy có trách nhiệm hơn với lựa chọn của bản thân, đồng thời cha mẹ cũng giảm bớt áp lực phải “gánh” mọi việc một mình.
Một mùa hè hạnh phúc không cần hoàn hảo
Nghỉ hè không phải là cuộc thi xem gia đình nào có nhiều hoạt động hơn hay đầu tư nhiều khóa học hơn. Điều trẻ nhớ lâu nhất thường không phải là mình đã học bao nhiêu lớp năng khiếu, mà là cảm giác được cha mẹ lắng nghe, tôn trọng và dành cho nhau những khoảng thời gian chất lượng.
Chuyên gia Tâm lý Phạm Thị Hiền chia sẻ: “Khi cha mẹ giảm bớt kỳ vọng phải trở thành những người hoàn hảo, họ sẽ có nhiều năng lượng hơn để trở thành những người đồng hành thực sự của con. Và đó mới là điều giúp cả gia đình bước qua “khủng hoảng nghỉ hè” một cách nhẹ nhàng hơn.”
Trung tâm Tâm lý và Phát triển con người NHC Việt Nam luôn sẵn sàng lắng nghe, đồng hành và đưa ra những giải pháp phù hợp cho mỗi cá nhân và gia đình. Bạn cần có sự hỗ trợ của Chuyên gia Tâm lý, vui lòng liên hệ Hotline: 096 589 8008.
Có thể bạn quan tâm:
Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!