Gieo kỷ luật nhỏ gặt thành công lớn – Chuyên gia tâm lý Nguyễn Đức Chính
Vì sao nhiều người đặt mục tiêu rất rõ ràng nhưng vẫn mãi loay hoay, trong khi có người chỉ tiến từng bước nhỏ lại đạt được kết quả bền vững? Vấn đề đôi khi không nằm ở năng lực hay may mắn, mà ở khả năng kỷ luật bản thân.
Vì sao cần kỷ luật để thành công?
Thành công không phải là một khái niệm có khuôn mẫu chung cho tất cả mọi người. Trên thực tế, mỗi cá nhân đều có cách định nghĩa thành công dựa trên giá trị sống, mục tiêu và giai đoạn cuộc đời của mình. Có người xem thành công là đạt được sự ổn định hoặc dư dả về tài chính; khi thu nhập tăng lên, họ cảm thấy những nỗ lực của mình được đền đáp xứng đáng. Với người khác, thành công lại đến từ sức khỏe – khi cơ thể đủ khỏe mạnh để làm việc, tận hưởng cuộc sống và ở bên những người thân yêu. Cũng có người đặt trọng tâm vào các mối quan hệ hài hòa, hay đơn giản là được đi đây đó, mở rộng trải nghiệm sống.
Theo chuyên gia tâm lý Nguyễn Đức Chính (Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, cơ sở Quan Hoa, Hà Nội), điều quan trọng không nằm ở việc so sánh thành công của mình với người khác, mà là mỗi người cần tự trả lời câu hỏi: “Thành công với mình là gì? Mình thực sự mong muốn điều gì?”. Khi có câu trả lời rõ ràng, con đường phía trước sẽ trở nên cụ thể và dễ đi hơn.
Chuyên gia Đức Chính chia sẻ rằng, với bản thân mình, thành công được định nghĩa rất giản dị. Đó là giúp một khách hàng thay đổi theo hướng tích cực, hoặc hoàn thành một mục tiêu cá nhân đã đặt ra trong ngày: “Có những hôm, chỉ cần hoàn thành quãng đường chạy như kế hoạch, tôi đã thấy vui và đủ đầy”.
Khi đã xác định được thành công của mình là gì, bước tiếp theo mỗi người cần làm là hiểu rõ vì sao phải tạo thói quen kỷ luật. Bởi kỷ luật giúp những mong muốn không chỉ dừng lại ở ý nghĩ, mà được chuyển hóa thành hành động cụ thể hiện thực hóa mục tiêu. Kỷ luật chính là cầu nối quan trọng giữa mục tiêu và kết quả. Kỷ luật giúp con người duy trì hành động đều đặn, ngay cả khi cảm xúc dao động, động lực giảm sút hay hoàn cảnh không thuận lợi.
Và nếu kết quả chưa như kỳ vọng, kỷ luật cũng chính là nền tảng để điều chỉnh cách làm và tiếp tục đi đúng hướng.
Các bước hình thành thói quen kỷ luật trong đời sống
Kỷ luật không phải là sự ép buộc khô cứng mà là khả năng tự nhận thức và cam kết với chính mình mỗi ngày. Khi hiểu rõ vì sao cần kỷ luật, con người mới có thể xây dựng những thói quen tốt, duy trì chúng đủ lâu và biết cách điều chỉnh khi chưa đạt kỳ vọng.
Chuyên gia Đức Chính chỉ ra 3 lưu ý quan trọng để xây dựng thói quen kỷ luật, như sau:
Tạo thói quen mỗi ngày, mỗi tuần
Việc đặt mục tiêu theo từng mốc thời gian – 3 tháng, 6 tháng hay 1 năm – giúp mỗi người nhìn rõ con đường mình đi và chủ động chia nhỏ mục tiêu thành những hành động cụ thể hằng ngày.
Một trong những nghiên cứu nền tảng được phát triển bởi Edwin A. Locke và Gary Latham trong tâm lý học cho thấy rằng mục tiêu rõ ràng, cụ thể và có thời hạn sẽ tạo động lực và cải thiện hiệu suất thực hiện so với các mục tiêu mơ hồ hay không có thời hạn. Locke & Latham nhấn mạnh rằng mục tiêu chất lượng (cụ thể và có thời hạn) giúp con người tập trung nỗ lực và bền bỉ hơn khi hoàn thành nhiệm vụ, từ đó tăng khả năng đạt được mục tiêu đã đặt ra.
Từ kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều cá nhân về duy trì thói quen rèn luyện mỗi ngày, kỷ luật giúp khách hàng bám sát mục tiêu ngay cả trong những điều kiện không thuận lợi, chuyên gia Đức Chính chia sẻ thêm rằng: “Khi mục tiêu đủ rõ, kỷ luật sẽ trở thành điểm tựa để bạn không bỏ cuộc giữa chừng”.
Và chính cảm giác hoàn thành từng bước nhỏ ấy tạo nên niềm tin, sự hạnh phúc, bền vững trên hành trình đi đến thành công. Vậy nên, hãy tạo cho mình một cái thói quen và thực hiện nó mỗi ngày.
Lên kế hoạch chi tiết cho ngày hôm sau
Một trong những yếu tố quan trọng giúp duy trì kỷ luật và tiến gần hơn tới mục tiêu cá nhân chính là việc lên kế hoạch rõ ràng cho ngày hôm sau.
Lấy ví dụ từ thói quen cá nhân, chuyên gia Đức Chính cho biết: “Trước khi đi ngủ, tôi luôn cài đặt vào tâm trí rằng mình sẽ thức dậy trước 4 giờ sáng. Khi tỉnh dậy, tôi thực hiện một quy trình ngắn, bắt đầu bằng việc giao tiếp với bản thân: “Ngày hôm nay là một ngày tuyệt vời đến với tôi”, sau đó viết ra những điều mong muốn cho trong ngày để định hướng tâm trí.”
Theo chuyên gia, kế hoạch mỗi ngày có thể bao gồm nhiều hoạt động khác nhau như làm việc với khách hàng, đọc chữa lành, vận động cơ thể hay đọc sách, nhưng điều quan trọng là chỉ giữ lại một vài thói quen ưu tiên và thực hiện đều đặn.
Bên cạnh kế hoạch ngắn hạn cho từng ngày, chuyên gia Đức Chính cũng nhấn mạnh vai trò của mục tiêu dài hạn trong 3 tháng, 6 tháng hay 1 năm. Khi mục tiêu lớn được chia nhỏ thành các bước cụ thể theo tháng, theo ngày, mỗi hành động hàng ngày sẽ trở nên có ý nghĩa và gắn kết chặt chẽ hơn với định hướng chung. Sự kỷ luật trong việc bám sát kế hoạch không chỉ giúp hoàn thành mục tiêu, mà còn mang lại cảm giác hài lòng và hạnh phúc khi nhìn thấy sự tiến bộ của chính mình.
Ưu tiên việc quan trọng trong ngày
Bí kíp nhỏ để xây dựng và rèn luyện kỷ luật là thay vì ôm đồm quá nhiều đầu việc, mỗi người cần học cách ưu tiên: giữa rất nhiều mục tiêu được liệt kê – có thể là năm dòng, mười dòng, thậm chí hai mươi dòng, hãy lựa chọn đâu là những việc quan trọng nhất cần hoàn thành trước. Việc xác định đúng thứ tự ưu tiên giúp năng lượng được sử dụng hiệu quả và tránh cảm giác quá tải.
Giữ vững và nuôi dưỡng thói quen kỷ luật
Môi trường, công việc, gia đình ảnh hưởng đến thói quen như thế nào?
Môi trường sống, công việc và gia đình có tác động trực tiếp đến cách một người hình thành và duy trì thói quen kỷ luật. Trong quá trình đồng hành cùng các gia đình có con gặp vướng mắc tâm lý, chuyên gia Đức Chính luôn làm rõ vai trò của người chuyên gia là không thay thế vai trò của cha mẹ. Chuyên gia hỗ trợ để cha mẹ hiểu và điều chỉnh chính mình, từ đó tạo nền tảng tích cực cho con.
Thực tế cho thấy, khi bố mẹ thay đổi cách ứng xử, nhịp sinh hoạt và thái độ trước khó khăn, con cái cũng dần thay đổi theo. Tuy nhiên, sự chuyển hóa này cần thời gian và sự kiên trì, bởi thói quen không thể hình thành hay mất đi một cách ngẫu nhiên, mà luôn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ môi trường xung quanh.
Làm sao để duy trì thói quen tốt?
Duy trì một thói quen tốt không hề dễ, đặc biệt khi cuộc sống liên tục bị gián đoạn bởi mưa bão, công việc dày đặc, những chuyến công tác dài ngày hay các sự kiện gia đình. Vấn đề không nằm ở việc hoàn cảnh có “thuận lợi” hay không, mà ở chỗ mỗi người có đủ năng lượng và sự ổn định nội tại để tiếp tục hay không.
Nền tảng quan trọng nhất để duy trì thói quen chính là sức khỏe và năng lượng. Năng lượng không chỉ đến từ thể chất, mà còn từ trạng thái tinh thần. Khi một người thường xuyên lo lắng, sợ hãi hay giữ sự khó chịu trong lòng, năng lượng sẽ suy giảm, kéo theo việc dễ bỏ dở những điều đã đặt ra. Ngược lại, khi duy trì suy nghĩ tích cực, sự vui vẻ và lòng bao dung, tần số năng lượng được nâng lên, giúp con người bền bỉ hơn với các thói quen dài hạn.
Thay vì đặt mục tiêu quá lớn, chuyên gia nhấn mạnh việc bắt đầu từ những thói quen nhỏ và dễ thực hiện, phù hợp với nhịp sống thực tế. Điều quan trọng là tính đều đặn, không phải cường độ.
“Có những ngày trời mưa, tôi vẫn mặc áo mưa để chạy; nếu không thể chạy thì đi bộ.” – chuyên gia Đức Chính chia sẻ. Chính sự nhất quán này đã giúp chuyên gia duy trì thói quen trong gần 2.000 ngày liên tục.
Duy trì thói quen tốt là quá trình nuôi dưỡng năng lượng, điều chỉnh kỳ vọng và quay lại từ đầu khi cần thiết. Sự bền bỉ ấy, theo thời gian, sẽ tạo ra thay đổi rõ rệt không chỉ trong hành vi mà cả chất lượng sống của mỗi người.
David Hawkins – nhà tâm thần học và tác giả nổi tiếng với Thang đo ý thức (Map of Consciousness) đã chỉ ra trong mô hình này, mỗi trạng thái cảm xúc của con người tương ứng với một mức năng lượng khác nhau. Những cảm xúc như sợ hãi, lo lắng, giận dữ thường nằm ở vùng năng lượng thấp. Trong khi sự tích cực, yêu thương, bao dung và bình an thuộc vùng năng lượng cao hơn.
Khi một người thường xuyên ở trong trạng thái căng thẳng, oán trách hoặc sợ hãi, năng lượng tinh thần sẽ bị tiêu hao nhanh chóng, khiến cơ thể dễ mệt mỏi dù thời gian nghỉ ngơi không quá ít. Ngược lại, khi con người học cách điều chỉnh cảm xúc, nuôi dưỡng những trạng thái tích cực và ổn định nội tâm, năng lượng được phục hồi hiệu quả hơn.
Năng lượng tinh thần cao giúp chúng ta bền bỉ hơn, tập trung tốt hơn và ít bị kiệt sức hơn.
Thực hành thói quen sinh hoạt kỷ luật, kết hợp với quản trị cảm xúc và nhận thức, chính là nền tảng giúp con người làm việc hiệu quả mà vẫn giữ được sự cân bằng lâu dài trong cuộc sống.
Chọn người đồng hành, mentor (người huấn luyện), bạn cùng tiến
Đây là một yếu tố then chốt quyết định chất lượng của hành trình phát triển cá nhân. Một người mentor phù hợp không chỉ giúp định hướng, chia sẻ kinh nghiệm mà còn đồng hành trong những giai đoạn khó khăn, giúp mỗi người nhìn rõ năng lực của bản thân. Khi có một người cùng tiến, quá trình thay đổi trở nên bền bỉ, có động lực và dễ đạt được mục tiêu dài hạn hơn.
Tự đánh giá và hoàn thiện bản thân
Tự đánh giá và hoàn thiện bản thân là một quá trình đòi hỏi sự tập trung, kiên trì và thái độ trung thực với chính mình. Trước hết, mỗi người cần tập trung vào mục tiêu đã đề ra. Khi mục tiêu đủ rõ ràng, mọi nỗ lực hàng ngày sẽ có định hướng, giúp ta tránh bị cuốn theo cảm xúc nhất thời hay những tác động bên ngoài. Mục tiêu không nhất thiết phải lớn, nhưng cần phù hợp và có ý nghĩa với bản thân.
Bên cạnh đó, tự đánh giá và cải thiện mỗi ngày là yếu tố then chốt. Sau khi đã lập kế hoạch, mỗi người nên dành thời gian nhìn lại theo tuần hoặc theo tháng để đánh giá mức độ thực hiện. Quan trọng hơn, ngay trong từng ngày, hãy tự hỏi: “Hôm nay mình đã tốt hơn hôm qua như thế nào?”.
Theo chia sẻ của Chuyên gia Đức Chính, sự tiến bộ không cần quá lớn, chỉ cần mỗi ngày tốt hơn hôm qua khoảng 1%. Chính những cải thiện nhỏ, đều đặn ấy tạo nên sự thay đổi bền vững theo thời gian.
Cuối cùng, quá trình này cần được đúc kết thành nguyên tắc sống. Khi một người rèn luyện kỷ luật đủ lâu, kỷ luật sẽ hình thành thói quen. Thói quen lặp lại sẽ tạo nên tính cách, và chính tính cách ấy dẫn dắt con người đến kết quả mong muốn. Chuỗi giá trị này có thể được hiểu đơn giản: Kỷ luật → Thói quen → Tính cách → Thành công. Thành công không chỉ là những dấu mốc lớn, mà đôi khi chỉ là việc duy trì được một thói quen tốt trong nhiều ngày liên tiếp. Thành công sau một ngày, một tháng hay một năm đều đáng ghi nhận, bởi đó là minh chứng cho sự trưởng thành từ bên trong.
Lời kết
Kỷ luật không phải là ép buộc bản thân trở nên hoàn hảo, mà là cam kết đi tiếp dù hoàn cảnh chưa thuận lợi. Từ những thói quen nhỏ được duy trì đều đặn, con người dần hình thành tính cách vững vàng và đạt được kết quả mong muốn. Thành công có thể rất giản dị: một ngày tốt hơn hôm qua, một thói quen được giữ vững, hay một sự thay đổi tích cực được nuôi dưỡng đủ lâu.
Nếu bạn đang gặp khó khăn trong việc duy trì kỷ luật, xây dựng thói quen tích cực hoặc cần sự hỗ trợ của Chuyên gia Tâm lý điều chỉnh hành trình phát triển bản thân, vui lòng liên hệ Hotline: 096 589 8008 hoặc đặt ngay lịch hẹn với Chuyên gia tại đây.
Có thể bạn quan tâm:
Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!